Dạy con kĩ năng biết đồng cảm với người khác

485

Sự đồng cảm không chỉ là lòng trắc ẩn và mong muốn được chia sẻ với những cảnh ngộ bất hạnh, mà đó là sự tinh tế của con người trong việc cảm nhận bản thân mình và thế giới xung quanh để có thể sống hài hòa cùng môi trường thiên nhiên và xã hội. Năng lực đồng cảm quan trọng không kém gì những kỹ năng khác mà các bố mẹ gần đây muốn con mình được học, nếu chưa nói là quan trọng nhất vì đó là cái gốc của lòng nhân ái, tính nhân văn của một con người khi trưởng thành.

Kĩ năng đồng cảm là kỹ năng rất phức tạp để dạy cho con nhưng nếu có, đây là những biểu hiện của một đứa trẻ biết thông cảm:

– Hiểu rằng tình cảm và suy nghĩ của mỗi người là khác nhau

– Mỗi người là một cá thể khác biệt

– Nhận diện những cảm xúc căn bản như hạnh phúc, tức giận, thất vọng buồn bã…

– Có khả năng nhìn vào một tình huống cụ thể và tưởng tượng được bé sẽ cảm thấy thế nào nếu ở trong tình huống đó

– Có khả năng dùng hành động để xoa dịu cảm giác của người khác như đưa cho họ đồ chơi bé thích

Dạy con kĩ năng đồng cảm

– Sự thấu hiểu và thể hiện khả năng đồng cảm này là kết quả từ việc kết hợp nhiều kỹ năng cảm xúc khác nhau được hình thành trong những năm tháng đầu đời bắt đầu từ:

+ Thiết lập một mối liên hệ mạnh mẽ và an toàn giữa mẹ và bé. Cảm giác được hiểu được chấp nhận bởi mẹ sẽ giúp con học cách thông cảm với người khác khi lớn lên.

+ Bắt đầu tương tác với xã hội ở tháng thứ 6: Khi có một người lạ đến nhà, con thường sẽ nhìn rất chăm chú cha hoặc mẹ để tìm kiếm phản ứng của sự an toàn.

+ Do vậy phản ứng của cha mẹ lúc này sẽ ảnh hưởng đến hành vi của con trong các tình huống mới. Đây cũng là lý do tại sao cha me được khuyến khích tỏ ra vui vẻ và lạc quan khi để lại con ở nhà trẻ hoặc lúc khám bệnh.

+ Hình thành những suy nghĩ đầu tiên: Một đứa trẻ từ 18-24 tháng tuổi sẽ nhận ra rằng mình cũng có những cảm xúc, suy nghĩ riêng, những người khác cũng như vậy nhưng có thể thể giống hoặc khác nhau.

+ Nhận thức của một người tự trong một tấm gương. Điều này xảy ra giữa 18 và 24 tháng và tín hiệu rằng một đứa trẻ có một sự hiểu biết vững chắc của mình như một người riêng biệt.

Những gì bạn có thể làm:

+ Nuôi dưỡng sự đồng cảm trong bé

+ Thông cảm với con: Nếu con sợ cảm thấy sợ hãi trước một con chó vì nó sủa to. Hãy cho con thấy rằng mẹ hiểu cảm giác giác của con và sẽ luôn ở bên để bảo vệ con.

+ Nói về cảm xúc của người khác: “ Bin đang cảm thấy buồn vì con đã lấy mất chiếc xe yêu thích của bạn ấy. Con hãy trả lại Bin và chọn một món đồ chơi khác được chứ ?”

+ Gợi ý các hành động thể hiện sự đồng cảm: Hãy cho Bi chơi robot cùng con nhé !

+ Đọc những câu chuyện về cảm xúc:

Vì sao tớ yêu bố

Vì sao tớ yêu bà

Vì sao tớ yêu mẹ

Vì sao tớ yêu ông

. Bộ sách ehon : Bàn tay kỳ diệu của Sachi

. Bộ sách ehon :Món quà từ cửa số

Hãy làm gương cho con: Con sẽ bắt chước theo cách cư xử, cách xây dựng các mối quan hệ của bạn. Do vậy hãy hãy cố gắng trở thành tâm gương rõ ràng nhất cho con về việc biết thông cảm cho người khác.

Nhấn mạnh đại từ số ít: Đây là loại mô hình tương tác quan trọng tạo nên sự tự nhận thức cho con : Mẹ không thích khi con cắn mẹ đâu. Nó rất đau.

Giúp con chú ý tới những cảm xúc tiêu cực của mình: Nhiều cha mẹ khi chứng kiến con buồn hoặc tức giận thường có xu hướng lập tực an ủi hoặc xoa dịu con vì không muốn con bị bất kỳ tổn thương về cảm xúc nào. Tuy nhiên, những cảm xúc tiêu cực này là một phần của quá trình phát triển EQ mà bé phải học cách để xử lý. Việc giúp con cảm nhận những cảm xúc tiêu cực này sẽ giúp con học được cách ứng phó với chúng tốt hơn khi lớn lên. Ví dụ: Hãy nói với con “Con có thể tức giận khi mẹ tắt TV. Mẹ hiểu là con rất thích xem chương trình đó. Nhưng con đã xem chúng quá lâu rồi. Con có thể giận mẹ nhưng sau khi hết giận, hãy giúp mẹ rửa rau để làm bữa tối nhé.” Dần dần trẻ sẽ học được cách thông cảm với những người đang có những cảm xúc tương tự thế.

Chơi trò đóng vai với con: Cha mẹ có thể sử dụng trò chơi này để nói chuyện với con nhiều hơn về các loại cảm xúc khác nhau. Ví dụ: Bạn có thể đóng vai chú hà mã nhồi bông và nói với con: “mình không thích phải ăn đồ ăn cùng thỏ béo đâu” Sau đó hỏi con xem: Con nghĩ sao về những điều hà mã nói. Chúng ta có nên giải thích cho hà mã hiểu về việc phải chia sẻ đồ ăn không nhỉ .

– Dạy con cách sử dụng lời xin lỗi thực sự:

– Thông thường cha mẹ sẽ thường nhấn mạnh việc sử dụng lời xin lỗi như một cách để con chịu trách nhiệm với hành động của mình. Trong khi thực tế nhiều trẻ không hoàn toàn hiểu được ý nghĩa của lời nói này.

– Do vậy thay vì chỉ yêu cầu một lời xin lỗi “ vô nghĩa” từ con, hãy để con học được cách đồng cảm với những cảm xúc mà người khác đang trải qua. Hãy nói với con “Hãy nhìn Bông kìa con. Bạn ý đang thấy rất buồn vì con đã đẩy bạn ra khi chơi” Bông sẽ nín nếu con lại và xoa cánh tay cho bạn ấy đó”

Kiên nhẫn: Phát triển khả năng đồng cảm ở trẻ cần rất nhiều thời gian. Bởi thậm chí không phải người lớn nào cũng làm được điều này, quan trọng là cha mẹ hãy kiên trì để chỉ con thấy, hành động cùng con. Ngoài sự đồng cảm, khả năng, chia sẻ, và EQ của con cũng sẽ được cải thiện rất nhanh.